เทศน์เช้า วันที่ ๖ มกราคม ๒๕๖๘

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ วันนี้วันพระ วันพระ วันโกน หาบุญกุศลใส่หัวใจของตน แต่เป็นพระๆ วันพระ วันโกนเขาถือเนสัชชิกเลย ไม่นอน มันเป็นวันเร่งภาวนา เพราะวันปกติเราก็ภาวนาอยู่แล้ว พระป่าๆ หน้าที่ของพระป่าคือการประพฤติปฏิบัติ คือนักรบจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตน ต้องหากิเลสของตนให้เจอ ถ้าหากิเลสของตนให้เจอนั้นจะเป็นงานที่ประเสริฐมาก แต่ถ้าหากิเลสของเราไม่เจอ มันให้กิเลสจูงจมูกไง

การปฏิบัติๆ ปฏิบัติบูชากิเลส กับบูชาธรรมะขององค์มเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่ที่บุญบารมีของคน ถ้าบุญบารมีของคน เห็นไหม จะตรากตรำขนาดไหน จะทุกข์ยากขนาดไหน ในมหายานนะ เฒ่าโง่ย้ายภูเขาไง ทั้งชีวิตเขา เขาตอกด้วยสิ่วด้วยค้อนของเขา นั่นน่ะเขาปฏิบัติธรรมของเขา

ไอ้นี่ของเราก็เหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่านตั้งแต่ต้นมา เข้าป่าเข้าเขาไป เข้าป่าเข้าเขาไป ถ้ามันทุกข์มันยากขึ้นมาก็มาหาเจ้าคุณอุบาลีฯ ไง มาปรึกษาธรรมะไง ปรึกษาธรรมะในภาคปริยัติไง นี่ไง ปริยัติ ปฏิบัติไง

นี่ไง ภาคทฤษฎี ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ธรรมวินัยเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ท่านตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วไง วางธรรมและวินัยนี้ไว้ วางธรรมวินัยนี้ไว้ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันจะเคารพธรรมวินัยนี้มาก

หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดถึงว่า หลวงปู่มั่นเป็นพระอะไร หลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ แต่ท่านไม่เคยพูดเคยโม้ เคยโอ้เคยอวดใดๆ ทั้งสิ้น แต่ท่านแสดงธรรมๆ ใครฟังแล้วมันสะเทือนกิเลสๆ ไง

หลวงตาพระมหาบัวท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านเป็นผู้อุปัฏฐากแท้ๆ ไง อุปัฏฐากแท้ๆ ชราคร่ำคร่าขึ้นมาแล้วอาหารก็ฉันไม่ได้ พอฉันไม่ได้ขึ้นมา น้ำมะพร้าวอ่อนให้อยู่ภายในเพล ท่านบอก ไม่ได้ๆ ไอ้ตาดำๆ มันมองอยู่ มันมองอยู่ เห็นไหม เพื่อขวัญ เพื่อกำลังใจของเขา ท่านเสียสละของท่าน ของเล็กๆ น้อยๆ ท่านไม่ก้าวล่วงเลย

หลวงตาพระมหาบัวท่านชื่นชมของท่านไง เก็บเล็กผสมน้อย ท่านไม่เคยก้าวล่วงวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยถ้าความสุดวิสัยอีกเรื่องหนึ่ง มันสุดวิสัยๆ สุดวิสัยตอนมันชราคร่ำคร่า พอชราคร่ำคร่าขึ้นมาแล้ววินัยยกเว้น พระชราคร่ำคร่า พระป่วย ยกเว้น ยกเว้นเพราะอะไร เพราะมันสุดวิสัย มันเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ถ้ามันทำไม่ได้แล้วเราจะไปฝืนทำๆ ไอ้นั่นมันก็เป็นสุดโต่ง แต่ถ้ามันทำได้ๆ ทำไมมันไม่ทำ ถ้ามันไม่ทำ

ไม่อยากพูดนะว่า เหยียบหัวพระพุทธเจ้าแล้วแสดงธรรม

หลวงตาเป็นคนยืนยันเอง เหยียบหัวพระพุทธเจ้า คือธรรมและวินัยนั้น ข้อวัตรปฏิบัตินั้นเหยียบย่ำทำลาย แสดงธรรมนะ แสดงธรรม แล้วธรรมมันอยู่ไหนล่ะ

วันพระ วันโกน วันพระ วันโกน ญาติโยมเขายังแสวงหาบุญกุศลใส่หัวใจของเขา ถ้าเป็นนักบวช นักบวชเป็นพระ เป็นนักรบๆ ไง แล้วยังวัดป่าเสียด้วยนะ ต้องขึ้นว่าวัดป่า แล้ววัดบ้านล่ะ เขาปฏิบัติไม่ได้ของเขาใช่ไหม

มันเป็นการยืนยัน มันเป็นกติกาไง

หลวงตาพระมหาบัวท่านมาสร้าง วัดที่ปทุมฯ วัดป่าภูริทัตตปฏิปทาราม มันเป็นปฏิปทาของหลวงปู่มั่น ภูริทัตตะ นั่นน่ะเป็นฉายาของหลวงปู่มั่น ท่านสร้างไว้เป็นขวัญเป็นกำลังใจ แล้วถ้าเราทำของเรา เราประพฤติปฏิบัติของเราให้มันเป็นจริงๆ ขึ้นมา ไอ้นั่นเป็นกรอบกติกา

นี่ก็เหมือนกัน ภาคทฤษฎี ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาๆ ถ้าเคารพบูชา นี่ไง ถ้าเราเป็นฆราวาส วันพระ วันโกน เรามีศีลมีธรรมของเรา ศีล ๕ ปาณาติปาตาฯ ไม่ทำร้ายใคร ไม่ล่วงเกินใคร ไม่ทำลายใครทั้งสิ้น อทินนาทานฯ ไม่หยิบฉวยของใครทั้งสิ้น กาเมสุมิจฉาจารฯ เราไม่ก้าวล่วงคู่ครองของใครทั้งสิ้น เราไม่โกหกมดเท็จกัน พูดโกหกมดเท็จ พูดปด แล้วสุราเมรัยฯ สิ่งมึนเมาทั้งหลายทั้งปวง

ไอ้นี่เวลาประพฤติปฏิบัติธรรมเมาๆ เมาในกิเลสตัณหาความทะยานอยากไง หลงตัวเองก็ไม่รู้ หลงใหลไปแล้วยังชวนคนอื่นให้หลงใหลตามไปอีก ความโลภ โลภก็อยากดัง อยากใหญ่ อยากมีชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณ มันอยากไปทำไมนั่นน่ะ

ต้นเหตุมันผิด ทำไม่ได้ก็โกรธ เขาไม่เชื่อฟังตนก็โกรธ เขาไม่พอใจตนก็โกรธ แล้วโกรธ สิ่งนั้นมันเป็นอะไรล่ะ มันรากฐานน่ะ ไอ้สิ่งที่เราทำๆ กันอยู่มันพยับแดด มันจรมา

ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ชาติปิ ทุกฺขา ชาติการเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง นั่นมันต้นเหตุ ไอ้อารมณ์ความรู้สึกมันจรมา มันจรมาด้วยจริตด้วยนิสัย ด้วยสันดานของคน สันดานสร้างสมมาสิ่งใดมันก็เป็นสันดานอย่างนั้น

ถ้าวันพระ วันโกน ให้มันเตือนสติไง มันถึงมีสติ เห็นไหม

พระเรา ๑๕ วันลงอุโบสถ เวลาพระศรีอริยเมตไตรย ๘๐,๐๐๐ ปี เวลาอุโบสถที ๑๕ ปีลงอุโบสถทีหนึ่ง เพราะอะไร เพราะถึงเวลาแล้วคนมีสติมีปัญญามันยั้งคิดได้ ปัจจุบันนี้ ๑๕ วันนะ เกิน ๑๕ วันไม่ได้ แล้วเกิน ๑๕ วันไปแล้วมันจะไหลไปตามอารมณ์แล้วแหละ มันจรมาไง

อารมณ์ความรู้สึก อู๋ย! ยิ่งใหญ่นะ เวลาพายุอารมณ์มานี่ โอ้โฮ! คิดอะไรได้เพริศแพร้วเตลิดเปิดเปิง แล้วถ้าใครไม่เชื่อ เหยียบย่ำทำลายเลย โกรธแค้น

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขาของท่าน ใครจะดีจะชั่วเรื่องของเขา เราต้องหาสัจจะหาความจริงในใจของตน

เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มีอำนาจวาสนาไง ไปวัดไปวา ไปวัดไปวา ข้อวัตรปฏิบัติ ข้อวัตรปฏิบัติวัดใจของตน วัดหัวใจของตน กฎกติกาทนไม่ได้หรือ ทำไม่ได้หรือ แล้วเอ็งจะทำอะไร ไม่มีกฎไม่มีกติกาอะไร แล้วเอ็งจะไปไหน

แล้วกฎกติกานี้มันคืออะไร คือศาสดา แล้วก็ข้ามหัวกันไป ข้ามไปข้ามมา ข้ามมาข้ามไป พระปฏิบัตินะ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่น แต่ล้มล้างมันทุกอย่าง ถ้ามันทำจริงทำจัง มันปล่อยปละละเลย มันจะเป็นจริตเป็นนิสัย พอจริตนิสัยแล้วมันก็เสียหายกันไปหมดน่ะ ทำไมองค์นั้นทำได้ ทำไมองค์นี้ทำได้

อ้าว! ทำได้เพราะเขาเหยียบหัวพระพุทธเจ้าไง เขาเหยียบด้วยเท้าเขา เขาไม่รู้จัก ไอ้เราเหยียบหนาม เหยียบอะไรมันยังเจ็บแสบเลย เหยียบหนามขึ้นมาก็เดินไม่ได้แล้ว ไอ้นี่มันเหยียบเต็มเท้าเลย ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นนะ เป็นพระปฏิบัติอีกต่างหาก

ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังมันต้องมีสติมีปัญญา ไอ้นี่มันแค่ข้อกติกา กฎน่ะ ทฤษฎี

ปริยัติ เวลาปริยัติ ศึกษาเล่าเรียนมาแล้ว ปริยัติมันธรรมะในกระดาษ ดูถูกเหยียดหยามเขาไปทั้งนั้นน่ะ แล้วปฏิบัติล่ะ ถ้าปฏิบัติมันล้มเหลว มันถึงมีปริยัติ ปฏิบัติไง วิปัสสนาธุระ คันถธุระ ถ้าเป็นมันจะมีผู้ปกครอง มีผู้ตัดสิน แต่นี่วิปัสสนาธุระ แบบว่าศาสนามันร่วงโรยไป มันก็มีแค่คันถธุระปกครองอยู่ ปกครองขึ้นมา วิปัสสนาธุระก็งงไง

มี มีพระคิดว่าตัวเองสิ้นกิเลส แล้วฝ่ายปกครองเขาตั้งมหา ๙ ประโยค ๔ องค์ตรวจสอบแล้วตรวจสอบอีก

หลวงปู่มั่นลงมาจากเชียงใหม่ พาไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นชี้หน้าเลยนะ “มึงน่ะติดสมาธิ”

ไม่กล้าเถียงสักคำ

เถียงมาสิ สมาธิเป็นอย่างไร จิตสงบ สงบอย่างไร

ปัญญาอบรมสมาธิ โอ้โฮ! พอเราใช้สติปัญญาแล้วมันขนลุกขนพอง นั่นน่ะสมาธิ ปัญญาอบรมสมาธิสูงสุดปัญญาทำให้หยุดคิดเท่านั้นเอง ปัญญาไม่ได้เห็นกิเลสเลย ปัญญาไม่รู้จักอริยสัจด้วย ปัญญาไม่เคยวิปัสสนาห่าอะไรเลย เพราะมันภาวนาไม่เป็น

ถ้ามันภาวนาเป็น เอาความจริงอันนั้นไง แล้วความจริงอันนั้นมันก็จะรู้จะเห็นใช่ไหม ถ้ามันจะรู้จะเห็น มันเห็นว่ามันทุกข์มันยากมันลำบากขนาดไหนกว่าที่มันจะได้มา มันถึงเป็นพระป่าไง พระป่าคือมีข้อวัตรของเขาไง

ข้อวัตรเพราะว่าจิตมันเร็วนัก เป็นเครื่องอยู่ของใจ เครื่องอยู่ ข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ของใจ ตรากตรำนะ ทำเพื่อเคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะมันเป็นกิจของสงฆ์ กิจของพระ

ถ้าพระอยู่ในวัดในวา ถ้าไม่รักษาสิ่งที่กวาดลานวัด กวาดลานเจดีย์ มันกิจของสงฆ์ทั้งนั้นน่ะ นวโกวาท นักธรรมตรีเขาก็อ่าน เขาก็เรียน พระไตรปิฎกก็มี

ถ้าบ้านเรือนของเรายังสกปรก แล้วมันจะสะอาดไปได้อย่างไร แล้วมันน่าอยู่น่าอาศัยได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ แล้วสิ่งที่บ้านเรือนสกปรกนะ แล้วถ้าใจมันสกปรกล่ะ ยิ่งใหญ่ มีอำนาจ ย่ำเขาไปทั่ว

แล้วถ้าใจเป็นธรรมล่ะ คนเหมือนกัน ในบ้านเจ้านายก็กินข้าวเหมือนกัน คนรับใช้ก็กินข้าวเหมือนกัน ก็คนเหมือนกัน พระก็เหมือนกัน พระเท่ากัน พระเหมือนกัน มีอำนาจวาสนามากน้อยขนาดไหนมันอยู่ที่หัวใจ ถ้าหัวใจที่เป็นธรรมไง ถ้าหัวใจเป็นธรรมมันก็เป็นธรรม ถ้าภาคปฏิบัติ มันแค่เครื่องอยู่ของใจ ใจยังไม่เห็น ใจยังไม่รู้นะ ถ้าใจเห็น ใจรู้นะ ไอ้สิ่งนี้มีคุณค่าหมดเลย

ครอบครัวใดจะยั่งยืน จะรู้จักประหยัดมัธยัสถ์ ของสิ่งใดชำรุดเสียหายรู้จักซ่อมแซมรักษา ครอบครัวใดอีลุ่ยฉุยแฉก ครอบครัวนั้นจะไม่ยั่งยืน นวโกวาท นักธรรมตรี นี่แค่นักธรรมตรีนะ ทฤษฎีนะ ธรรมะกระดาษ แล้วกระดาษมึงก็ไม่เอาด้วย

แล้วธรรมะกระดาษ ธรรมะกระดาษก็อ่านสิ ศึกษาสิ แล้วต้องทำให้ได้อย่างนั้น แล้วต้องทำให้ดีขึ้นไปกว่านั้น สิ่งใดที่มีอยู่ สิ่งใดที่มีอยู่ยังจะต้องขวนขวายค้นคว้าเพื่อใคร ก็เพื่อมึงนั่นแหละ เพื่อใจของตนเองทั้งนั้นแหละ

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

ตนยังไม่สำเหนียก ไม่มีสติปัญญา เอาแต่ความมักง่าย เอาแต่ความเห็นแก่ตัว เอาแต่ความสะดวกสบาย สะดวกสบายมันเรื่องกิเลสทั้งนั้นน่ะ แล้วปฏิบัติมันไม่สะดวกสบายหรือ

อ้าว! ชำระล้างหัวใจนะ ไม่ใช่กวาดบ้านกวาดเรือน กิจของสงฆ์กวาดลานเจดีย์เป็นวัตถุนะ มันเป็นสิ่งที่เครื่องอาศัย ปัจจัยเครื่องอาศัยภายนอก ภายใน ภายในมันก็ต้องมีศีลมีธรรม ถ้ามีศีลมีธรรม มันมีกฎมีกติกา ถ้ามีกฎกติกาขึ้นมา ถ้ามันฝืนกฎกติกานั้นเอ็งผิด เริ่มจับแล้ว

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนจะรู้จักตน อันนี้ผิด อันนี้ไม่ใช่ อันนี้ไม่ควร อันนี้เด็กทำได้ ผู้ใหญ่ก็ต้องทำได้ ถ้าเด็กทำไม่ได้ ผู้ใหญ่ก็ไม่ควรทำ ถ้าผู้ใหญ่จะทำก็ทำเป็นตัวอย่าง เป็นสิ่งที่ดีงาม อาวุโสภันเตมันอยู่ที่ตรงนี้ อาวุโสภันเต ผู้อาวุโสเขาต้องมีคุณธรรม

อาวุโส สิ่งที่ผิดพลาดสิ่งใดต้องบอก ต้องแก้ไข ต้องการกระทำได้ ถ้าไม่ได้จะเป็นอาวุโสมาได้อย่างไร พ้นนิสัย พ้นนิสัยเป็นพระเป็นผู้ที่ฉลาด ๕ พรรษาขึ้นต้องสวดปาฏิโมกข์ได้ การสวดปาฏิโมกข์ได้มันบอกถึงการบรรลุนิติภาวะ พ้นจากนิสัยๆ ถ้าทำสิ่งใดไม่ได้เลยมันจะพ้นจากนิสัย ให้ ๑๐๐ พรรษาก็ไม่พ้นนิสัย

นิสัยคือธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ลงในธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ

วันพระ วันโกน วันพระ วันโกนไง เราจะฝึกหัดปฏิบัติของเรา การฝึกหัดปฏิบัติมันกวาดล้างหัวใจของตนนะ ไอ้กวาดล้าง ไอ้หน้าที่กิจของสงฆ์ กวาดลานเจดีย์ ทำความสะอาดในวัด วัจกุฎีวัตร ในส้วมในถานมันต้องทำทั้งนั้นน่ะ แล้วพระกรรมฐานเรื่องนี้เป็นเรื่องธรรมดาๆ ทั้งนั้นน่ะ เป็นเรื่องธรรมดาเพราะอะไร เพราะทำแล้วมันรื่นเริง ทำแล้วมันอสุภะ

ของตอนเช้ามามันก็ โอ้โฮ! ของดีงาม กลิ่นหอมชวนชื่นชม เวลาขับถ่าย วัจกุฎีวัตรไง มันเป็นของเหม็นไง แต่ถ้าทางการเกษตรไง นั่นมันเป็นปุ๋ยนะ นั่นน่ะมันทำให้ผักหญ้ามันเจริญงอกงาม แล้วเราก็กินกันเข้าไปอีก กินแล้วเราก็ขับถ่าย นี่มนุษย์ทั้งนั้นน่ะ ถ้ามีสติมีปัญญา มันเห็นมันเป็นธรรมน่ะ

พอเป็นธรรมขึ้นมา จะกวาดหัวใจของตัว ใจของคนมันจะคิด มันจะเห็นไปอีกแบบหนึ่ง

ใจของคนที่มันไม่มีข้อวัตรปฏิบัติ ไม่มีสิ่งใดในหัวใจนะ มันขี้เกียจขี้คร้าน มันขยะแขยง มันเห็นแล้วมันจะอ้วกจะแตก นั่นน่ะบ้านสกปรก มีสิ่งกระทบเยอะ

เราทำความสะอาดบ้านของเรา กวาดในหัวใจของตน มันเป็นธรรมไง ถ้ามันเป็นธรรม มันก็เหยียบหัวกิเลสลง ถ้ามันเป็นธรรม มันชื่นบาน มันทำแล้วเคารพคารวะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาทำความสงบของใจเข้ามา ทำความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี จิตสงบนั้นน่ะพุทโธ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะขึ้นมา เห็นไหม เรากวาดบ้านของเรา เราดูแลบ้านของเราไง

สิ่งที่เรามาบวชเป็นพระ ปุถุชนคนหนา หนาด้วยพญามาร หนาด้วยอวิชชา หนาด้วยความโลภ ความโกรธ ความหลง

อวิชชาคือพญามาร มันมีลูกสาว ๓ คน ความโลภ ความโกรธ ความหลง แล้วเราอยู่ในโลภ หรือโกรธ หรือหลง หรือมีครบเลย

กูมีครบเลย กูก็หลงบ้าบอคอแตกอยู่นี่ แล้วกูก็โลภด้วย อยากได้ด้วย แล้วกูก็หลงบ้าบอคอแตกไปกับมันนะ กูมีครบเลย แล้วถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติ เรามีขอบมีเขตของเรา เราทำความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับเข้ามา พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

แค่พุทธะ แค่จิตตื่น จิตตื่น แล้วถ้ามันตื่นมันมีปัญญา อู้ฮู! ขนลุกขนพอง ตัวเล็ก ตัวใหญ่ ตัวขยายมาก มันอยู่ในองค์ของสมาธิ รู้เห็นต่างๆ รู้ข้างนอก ปีติไง ปีตินี้ยิ่งใหญ่นัก ปีติแค่นั้นแหละ ยังไม่รู้จักไง แค่ทำความสะอาดบ้านแต่เข้าบ้านไม่ถูก ประตูบ้านอยู่ไหน หน้าต่างอยู่ไหน

เข้าตามตรอก ออกตามประตู ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา

สิ่งที่ทำมา ไปเที่ยวสวน ไปเที่ยวสิ่งที่รื่นเริง อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค ทางสองส่วนไม่ควรเสพ แล้วทางสองส่วนนี้มันเป็นธรรมชาติ มันเป็นจิตที่เป็นเพราะอะไร มันเป็นจริตนิสัย มันเป็นอำนาจวาสนา ไม่อย่างนั้นมันจะไม่มีเอตทัคคะ ๘๐ องค์ เอตทัคคะ ๘๐ องค์คือความถนัด ความที่สร้างสมมาแตกต่างกันไป

ความแตกต่างกันไปก็การสร้างสมมาไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาเขาก็ต้องทำของเขามา ได้สร้างอำนาจวาสนาของเขามา เวลาเข้ามาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชี้เลย “อัครสาวกเบื้องซ้ายเบื้องขวาเรามาแล้ว”

พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เป็นสงฆ์องค์แรกของโลก แต่ท่านก็สร้างอำนาจวาสนามา พอสำเร็จเป็นพระอรหันต์แล้วอยู่ในป่าในเขาจนตลอดชีพ วันจะนิพพานมาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่ในป่าในเขาตลอดชีพ ใช้ชีวิตของท่าน

พระอรหันต์นะ ใช้ผ้าย้อมสีหิน สีหินสีธรรมชาติ เพราะอยู่ในป่า เวลามาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระไม่รู้จัก พระไม่รู้จักพระอัญญาโกณฑัญญะนะ

มาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาลา มาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน

สงฆ์องค์แรกของโลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” นี่องค์แรกของโลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชื่นชม ชื่นใจ เบิกบาน เพราะได้เอหิภิกขุบวชให้ อบรมบ่มเพาะจนปัญจวัคคีย์เป็นพระโสดาบันทั้งสิ้น เทศน์อนัตตลักขณสูตรขึ้นมาเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ๕ องค์ ๖ องค์รวมทั้งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ยสะอีก ๕๔ สงฆ์ ๖๐ องค์พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ไง

“อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาเรามาแล้ว”

นี่เขาสร้างของเขามา เขาทำของเขามา มันเป็นจริตเป็นนิสัย เอตทัคคะแต่ละองค์ก็ได้สร้างของท่านมา

ไอ้เราปุถุชนคนหนาจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาด้วยจริตนิสัยความรู้ความเห็นต่างๆ ร้อยแปดพันเก้า แต่สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ครูบาอาจารย์ท่านถึงให้ทำความสงบของใจเข้ามาก่อนไง

ถ้าใจสงบระงับแล้วเป็นสัมมาสมาธิยกขึ้นสู่วิปัสสนา มันจะเข้าสู่แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ในพระพุทธศาสนา โดยพระกรรมฐาน พระป่า โดยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นผู้บุกเบิกมา แล้วมาสร้างธรรมทายาทไง

ถ้าเป็นครูบาอาจารย์โดยทั่วไปจะมีองค์นั้นองค์เดียว แล้วเวลาท่านหมดอายุขัยไปก็กุดด้วนแค่นั้น

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสร้างธรรมทายาทของท่าน การส่งต่อ การให้ยืดระยะเวลาของกุลบุตรที่อยากจะฝึกหัดปฏิบัติ ให้มีแนวทางในการประพฤติปฏิบัติที่ถูกต้องชอบธรรม

แนวทางปฏิบัติมีร้อยแปดพันเก้าตามจริตนิสัย แล้วภาคทฤษฎี ธรรมะกระดาษไง แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ก็ต้องมีสติปัญญาพร้อม พร้อมของคนปุถุชนไง พร้อมของกิเลสไง พร้อมของความเห็นผิดของเราไง แต่ก็เป็นรูปแบบไง

หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกว่า ปฏิบัติพอเป็นพิธี

นั้นคือพิธีกรรมปฏิบัติ แล้วต้องปฏิบัติตรงด้วยนะ ตรงตามตัวอักษรเปี๊ยะๆๆๆ เลย แต่กูงง นิพพานเป็นอย่างนี้เนาะ

มันไม่ใช่

ถ้าเป็นจริง ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาเริ่มต้นจากหนทางทำความสงบของใจ นั้นเป็นหนทางเริ่มต้น เป็นหนทาง เป็นพาหะในการใช้วิปัสสนา ในการภาวนามยปัญญา ในมัชฌิมาปฏิปทา ในทางสายกลางในพระพุทธศาสนา

ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา ดำริชอบ งานชอบ เพียรชอบ ความชอบธรรมอันนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ

เรามีอำนาจวาสนานะ เกิดเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา ได้ฟังธรรมๆ แล้วได้ฝึกหัดปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเป็นคนดี คนดีขึ้นมา คนดีต้องมีศีลมีธรรม มีศีลมีธรรมเป็นกติกาของชาวพุทธ อุบาสก อุบาสิกา บวชเป็นพระศีล ๒๒๗ แล้วถ้ามีครูบาอาจารย์ถือนิสัย ได้นิสัยครูบาอาจารย์ที่ดีงาม เราพยายามฝึกหัดปฏิบัติอย่างนั้น หาครูบาอาจารย์ที่ดีงาม ถ้าเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรไง คุ้มครองดูแลไง

ปฏิบัติก็แสนทุกข์แสนยาก แล้วจะปฏิบัติที่ไหนนะ เขาก็ทิ่มเขาก็แทง จะให้คนปฏิบัติ ถ้าไปหาครูบาอาจารย์ ถ้าลูกศิษย์ลูกหาไปเป็นล้อมหน้าล้อมหลัง ไปเป็นฐานอำนาจขึ้นมา ชอบใจ แต่ถ้าลูกศิษย์ลูกหาปฏิบัติจะมีแนวทางขึ้นมา ชักหลิ่วตา ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่ดีงามนะ ท่านพาออกนอกลู่นอกทาง

โคนำฝูง โคนำฝูงที่ดีงามจะนำฝูงเข้าสู่ธรรมะ ไม่ใช่ไปลงใคร ไม่ใช่ไปยอมรับใคร ปฏิบัติให้ตรงต่อธรรม ให้เข้าสู่ความจริงอันนั้น แล้วความจริงอันนั้นนะ ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว สดๆ ร้อนๆ 

นี่ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสิ้นกิเลส ในประวัติหลวงปู่มั่นนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาอนุโมทนากับหลวงปู่มั่นแล้วกันแหละ เพราะกึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญจากครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรม ปฏิบัติตรงต่อธรรม ไม่ต้องตรงบุคคลใดทั้งสิ้น ไม่ต้องหาใครทั้งสิ้น ตรงต่อธรรมะของตนเอง อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน เอวัง